ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ TALOS

Το πρόγραμμα TALOS (Thunder And Lightning Observing System) του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ) χρηματοδοτείται από τη Δράση Αριστεία ΙΙ της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Tεχνολογίας (με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης) και αποσκοπεί στην αξιοποίηση του δικτύου καταγραφής κεραυνικής δραστηριότητας ZEUS για τη μελέτη των κεραυνικών εκκενώσεων πάνω από την Ελληνική επικράτεια. Στο πλαίσιο του προγράμματος θα μελετηθεί η κλιματολογία της κεραυνικής δραστηριότητας, θα δημιουργηθεί ένα σύστημα άμεσης βραχυπρόθεσμης πρόγνωσης της κεραυνικής δραστηριότητας καθώς και ένα εργαλείο υπολογισμού και πρόγνωσης της κεραυνικής δραστηριότητας για τις επόμενες 72 ώρες. Παράλληλα η αφομοίωση των δεδομένων κεραυνικής δραστηριότητας θα χρησιμοποιηθεί με στόχο τη βελτίωση των προγνώσεων βροχής. Η παροχή των ερευνητικών αποτελεσμάτων, προϊόντων και υπηρεσιών στο επιστημονικό αλλά και στο ευρύτερο κοινό θα εξασφαλιστεί αξιοποιώντας όλα τα διαθέσιμα μέσα.

Το πρόγραμμα υλοποιείται σε πέντε ενότητες (ΕΕ) εργασίας:

Το πρώτο στάδιο υλοποίησης του προγράμματος TALOS, αφορά στην ανάλυση της κεραυνικής δραστηριότητας πάνω από την Ελλάδα, βασιζόμενοι σε δεδομένα που παρέχονται από το δίκτυο εντοπισμού ηλεκτρικών εκκενώσεων ZEUS του ΕΑΑ. Η ανάλυση θα περιλαμβάνει την παραγωγή ισοκεραυνικών μηνιαίων καθώς και ημερήσιων χαρτών, αξιοποιώντας ένα πλήρες δεκαετές σύνολο δεδομένων που εκτείνεται από το 2005 ως και το 2014. Στα πλαίσια της παρούσας ανάλυσης, θα πραγματοποιηθεί η συσχέτιση της κεραυνικής δραστηριότητας και των ιδιαίτερων φυσιογραφικών χαρακτηριστικών διαφόρων περιοχών, όπως για παράδειγμα του τύπου της βλάστησης, του υψομέτρου και της κλίση του εδάφους. Παράλληλα θα γίνει συσχέτιση της χωρικής και χρονικής κατανομής της κεραυνικής δραστηριότητας και της συγκέντρωσης αερολυμάτων για την ευρύτερη περιοχή της ανατολικής μεσογείου και της βαλκανικής χερσονήσου, με ιδιαίτερη έμφαση στην Ελλάδα και τις αστικές περιοχές.

Ο στόχος της ανάλυσης των δεδομένων ηλεκτρικών εκκενώσεων είναι διττός. Αρχικά είναι η επισκόπηση της τρέχουσας κεραυνικής δραστηριότητας πάνω από περιοχές και αστικά κέντρα, κάνοντας χρήση κλασικών χαρτών ηλεκτρικών εκκενώσεων και πινάκων. Στη συνέχεια, το δίκτυο ανίχνευσης κεραυνών ZEUS και λογισμικό που θα αναπτυχθεί θα χρησιμοποιηθούν από κοινού για τη δημιουργία ενός συστήματος βραχυπρόθεσμης άμεσης πρόγνωσης (nowcasting) των περιοχών που ενδέχεται να πληγούν από κεραυνική δραστηριότητα κατά τα επόμενα 30 ως 60 λεπτά. Απώτερος στόχος είναι η δημιουργία, η στατιστική επαλήθευση και η παροχή ενός επιχειρησιακού εργαλείου πρόβλεψης το οποίο θα προβάλλει τη θέση και κίνηση των καταιγίδων καθώς και τη σχετιζόμενη κεραυνική δραστηριότητα. Στόχος είναι η μέθοδος να μπορεί να εφαρμοστεί όχι μόνο πάνω από τον Ελλαδικό χώρο αλλά και σε άλλες περιοχές.

H δημιουργία του συστήματος βραχυπρόθεσμης πρόγνωσης (nowcasting) των περιοχών που ενδέχεται να παρουσιαστεί κεραυνική δραστηριότητα θα συνοδευτεί με την αναβάθμιση της επιχειρησιακής πρόγνωσης καιρού που ήδη εκτελείται στο ΕΑΑ μέσω της δημιουργία ενός συστήματος πρόβλεψης καταιγίδων και κεραυνικής δραστηριότητας των επομένων 72 ωρών. Αυτό θα επιτευχθεί μέσω του υπολογισμού ενός δείκτη ο οποίος θα βασίζεται σε παραμέτρους μικροφυσικής νεφών όπως αυτοί υπολογίζονται από το προγνωστικό μοντέλο καιρού WRF.

Τα αποτελέσματα που θα παραχθούν στα πλαίσια του προγράμματος TALOS θα διαδοθούν στην ερευνητική κοινότητα και στο ευρύτερο κοινό. H διάδοση των αποτελεσμάτων θα εξασφαλιστεί μέσω δημοσιεύσεων σε επιστημονικά περιοδικά και συνέδρια, καθώς και με την οργάνωση ενός workshop αφιερωμένου στο επιστημονικό αντικείμενο. Παράλληλα τα αποτελέσματα θα είναι διαθέσιμα στο ευρύ κοινό μέσω της παρούσης ιστοσελίδας.